روش های کلی گچبری و کاربندی در دیوار نگاری

این نوع هنر گچبری روش خاصی دارد که تا کنون تنها بر روی دیوار و آجر قابل پیاده سازی بوده است.
روش کار بدین صورت است که پس اتمام کار بنای ساختمان، گچ را بصورت فتیله ای یا حاشیه ای بر روی سطح کلاف کرده و میچسبانند. این روش از دوره اشکانیان بجا مانده است و در رابطه با نوع ساختار و نحوه بعمل آمدن گچبری ها نظریه های مختلفی وجود دارد: عده ای بر این عقیده اند که این گچبری ها بیشتر قالبی بوده به این صورت که در قالب از پیش تهیه شده گچ ریخته و پس از گرفتن گچ، آنرا بصورت قالبی رو سطح مورد نظر کار میگذارند. در این روش به مرور زمان درصد زیادی از نقش طرح روی گچ از بین میرفت. گاها" نیز همراه گچبری در قسمت پای دیوارها یا گوشه ای دیوار طرحی گچی ساخته شده و نصب میگشت. در تمامی قرن های گذشته روش های گچبری و نقش ها و تزئینات آن از طرز کار دوره ساسانی و هخامنشی الگو برداری شده است و همراه با گسترش هنر معماری، تداوم بیشتری یافته است. سبک های گوناگون گچبری طی قرون اخیر شامل تغییر و تحولات زیادی شده تا آنجا که در دوران اسلامی، در طراحی طرح های روی کاشی نیز عناصر هنر گچبری نمایان است و به جای طرح و نقش های قیطانی و زنجیره ای، نقش های ظریف بکارگرفته شده است.




گچبری نوع برهشته

این نوع گچبری در دوره سلجوقی بسیار کاربرد داشته و بهترین نوع و پر کار ترین نوع این نقوش برجسته گچبری را در گنبد علویان همدان میتوان دیدن کرد. روش کار در گچبری برهشته به این شکل بوده است که در ابتدا گچ از قبل آماده شده را با ضخامت نسبتا" زیاد روی سطح موردنظر که طرح قبلا روی آن کشیده شده قرار داده شده و سپس بوسیله دمبر و بومخوار که از ابزارهای گچبری هستند، نقاط مورد نظر را تراش داده و برش میدهند.



گچبری نوع کشته بری

در این مدل گچبری، در دوره صفوی بسیار رایج بوده است. نحوه کار به این صورت است که ابتدا گچ خام(زبره) روی محل مورد نظر که کشته بری قرار است انجام شود کشیده میشود و بعد گچ نرم بصورت لایه بعدی روی آن کشیده میشود که پس از گرفتن این لایه های گچ، مجدا" لایه ای دیگر از گچ نرم به ضخامت 1 تا 2 میلیمتر که آب آن بیشتر از لایه زیرین بوده، میکشند و پس از گرفتن این لایه گچ طرح را پیاده کرده و بوسیله دمبر با خط انداختن اطراف طرح به سطح سفت لایه زیرین میرسند و با استفاده از بومخار تیکه های اضافی طرح را را جداکرده تا در نهایت طرح کشته بری گچبری حاصل شود.